اختلالات روانی انواع مختلفی دارد که وسواس فکری یکی از این اختلالات روانی به حساب می آید. وسواس های فکری می تواند باعث شود اختلالات و مشکلاتی در زندگی شخص ایجاد شود، مثلا ممکن است به گونه ای باشد که موجب شود تا شخص در مطالعه و هنگام درس خواندن دچار مشکل شود، که به این اختلال، وسواس مطالعاتی گفته می شود. روش های مختلفی برای کنترل وسواس مطالعاتی وجود دارد. بنابراین توصیه می کنیم با ما همراه باشید که علاوه بر معرفی وسواس مطالعاتی به روش های کنترل آن بپردازیم.
وسواس فکری در مطالعه به چه منظور است؟
طبق نظریه ها و گفته های روانشناسان، وسواس به دو نوع فکری و عملی تقسیم می شود. وسواس در تمیزی، وسواس در چیدمان وسایل و.. نمونه هایی از وسواس عملی به حساب می آید. در طرفی دیگر گاهی اوقات افکار، احساسات و تصاویر ناخوشایندی که نمیخواهیم به آنها فکر کنیم در ذهن ما بارها و بارها تکرار میشوند که ای امر سبب ایجاد وسواس فکری می شود. وسواس فکری می تواند بر روی فعالیت های زندگی تاثیر بگذارد که داشتن وسواس فکری در هنگام مطالعه و درس خواندن نمونه ای از اثر گذاری این اختلال روانی به حساب می آید.
هنگامی که شخصی دچار وسواس مطالعاتی شود نمی تواند تمرکز کاملی بر کل محتوای مطالعاتی و کل متون درسی خود کند، چرا که شخص در این هنگام ممکن است بر روی یک پاراگراف توقف کند تا مطمئن شود آن را بهخوبی یاد گرفته است و حتی زمانی که میخواهد از پارگراف رد شود از خود میپرسد آیا واقعاً درس را فهمیده است؟، که این تردید در یادگیری باعث می شود فرآیند خواندن مجدد یک جمله یا پاراگراف بارها و بارها و در درسهای مختلف تکرار شود، بنابراین شخص در هنگام درس خواندن در قسمتی از محتوای درسی فکوس می کند و از یادگیری سایر محتوا باز می ماند. به طور کلی می توان گفت این وسواس می تواند آسیبهای جدی به درس خواندن افراد وارد کندکه در ادامه به آن ها می پردازیم.
انواع وسواس مطالعاتی
وسواس فکری در کودکان که منجر به وسواس مطالعاتی می شود را می توان به دسته های مختلفی تقسیم بندی کرد که شامل موارد زیر می شود:
- بازگشت به عقب
- عدم مدیریت زمان
- وسواس ناشی از عدم تمرکز در مطالعه
- سرعت پایین مطالعه
بازگشت به عقب
در این نوع از وسواس مطالعاتی شخص حس می کند متنی را که خوانده است خوب یاد نگرفته و مجدد شروع به خواندن آن می کند. هنگامی که این مجدد خوانی بار ها تکرار شود، به اصطلاح گفته می شود که فرد دچار وسواس مطالعاتی از نوع بازگشت به عقب یا دوباره خوانی شده است.
عدم مدیریت زمان
این نوع از وسواس مطالعاتی زمانی رخ می دهد که شخص فکر می کند زمان کمی را برای مطالعه دارد. بنابراین دچار استرس می شود و نمی تواند بر روی درس خواندن تمرکز کند و یا ممکن است، فکر کند زمان زیادی را برای مطالعه دارد که این امر موجب می شود در دام دوباره خوانی بیفتد و یا با وسواس کار خود را انجام دهد.
وسواس ناشی از عدم تمرکز در مطالعه
عدم داشتن تمرکز در هرکاری سبب می شود که شخص دجار پرش ذهنی شود که این امر بدین معنا ست که ذهن افراد به دلیل نداشتن تمرکز از جایی به جای دیگر می پرد. پرش ذهنی در هنگام درس خواندن باعث می شود محتوای خوانده شده را نتوان درک کرد.
سرعت پایین مطالعه
کند خوانی در مطالعه دروس باعث می شود که شخص دچار وسواس مطالعاتی شود چرا که وقتی فرد کلمه به کلمه و بسیار آرام، کند خوانی می کند، درک خوبی از جمله ای که خوانده پیدا نمی کند. این امر به دلیل گرفتن وقت زیاد و درنتیجه کمبود پیدا کردن در ساعات مطالعتی، باعث ایجاد استرس و عدم تمرکز در مطالعه می شود که زمینه ایجاد وسواس مطالعاتی را فراهم می کند.
آسیبهای وسواس در مطالعه و درس خواندن
همان طور که پیش از این گفته شد هر نوع وسواسی می تواند عواقبی را با خود به همراه داشته باشد. از این رو وسواس فکری در مطالعه علاوه بر اینکه سبب می شود فرد از اتمام کل محتوا درسی باز بماند و دچار استرس شود، می تواند آسیب های جدی دیگری را نیز به دنبال داشته باشد که عموما این آسیب ها شامل موارد زیر می شود:
- بردن زمان زیاد برای مطالعه بخشی از محتوا درسی و در نتیجه کمبود وقت در هنگام مطالعه و آزمون
- عدم اتمام کل متون درسی و در نتیجه ایجاد استرس به خاطر ترس تمام نکردن دروس
- از بین رفتن امید و انگیزه برای س خواند در پی ایجاد استرس و…
- وارد شدن فشار زیاد بر روی دانشآموز برای اتمام دروس در ماههای آخر
- افت تحصیلی به دلیل 4 مورد بالا
دلایل و نشانه های مبتلا شدن به وسواس مطالعاتی
عامل های متفاوتی می تواند بر ایجاد وسواس مطالعتی تاثیر بگذار که عبارت اند از:
- عدم انتخاب درست کتاب و برنامه ریزی نداشتن
- کند خوانی و عدم کنترل وقت
- درگیری های فکری زندگی
- دراز کشیدن هنگام مطالعه و یا عدم داشتن خواب کافی
- توجه زیاد به خواندن جزئیات و یا ترس از فراموشی
همچنین وسواس مطالعاتی با نشانه هایی همراه است که شامل موارد زیر می شود:
- داشتن نگران در مورد اتمام کل متون درسی
- نگرانی در مورد کم آوردن زمان برای خواندن
- نشستن در جای خاص و یا قرار گرفتن در حالت خاصی از نشستن
- ایجاد وسواس عملی در چیدمان لواز التحریر
- ایجاد افکاری مبنی بر متوجه نشدن متون درسی
چگونه وسواس مطالعاتی را از بین ببریم؟
خوشبختانه این نوع از وسواس فکری را می توان به راحتی کنترل و درمان کرد. اگر شخصی احساس می کند دچار وسواس مطالعاتی شده است توصیه می شود که قبل از شروع به مطالعه، زمان تعیین کند و در این زمان، مطالعه مبحث مورد نظر را تمام کند. همچنین پیشنهاد می شود با داشتن برنامه ریزی مناسب و یادگیری روش ها و تکنیک های تند خوانی، به کنترل استرس خود بپردازید. افزایش تمرکز و جلوگیری از پرش ذهنی از دیگر راه های کنترل این نوع وسواس می باشد.
دیگر راه های درمان وسواس مطالعاتی شامل موارد زیر می شود:
- خلاصه نویسی برای مرور مجدد و جلوگیری از خواندن مجدد کل متون
- خواندن تنها بخشی که فراموش شده نه کل محتوا، در صورت فراموش شدن متن
- تکیه بر یادگیری مفهومی به جای حفظ خط به خط متون
- تمرکز به مطالب مهم و نه جزئیات
در مواقعی نیز مشاهده شده است که فرد دارای وسواس مطالعاتی شدیدی است که نمی تواند خود به تنهایی آن را کنترل کند بنابراین توصیه می شود با مراجعه به بهترین روانشناس به درمان آن بپردازید تا از لحاظ فکری آسوده خاطر شوید و از هرگونه آسیب های ناشی از این وسواس در امان بمانید.