داروهای ADHD مانند هر درمان پزشکی دیگری عوارض جانبی دارند و ممکن است با خطراتی همراه باشند. رفتاردرمانی یک روش اثباتشده و مؤثر برای درمان ADHD است و برای افرادی که به دنبال درمان بیش فعالی بدون دارو هستند، گزینهای ایدهآل محسوب میشود.
اختلال کمتوجهی/بیشفعالی (ADHD) رایجترین اختلال روانی در میان کودکان و نوجوانان است. این اختلال معمولاً با دارو درمان میشود. با اینحال، بسیاری از داروهای ADHD ممکن است عوارض جانبی جدی مانند اعتیاد و مشکلات قلبی ایجاد کنند.
بسیاری از والدین کودکان مبتلا به ADHD میخواهند بدانند که آیا این بیماری بدون دارو قابل درمان است یا خیر. در ادامه به این موضوع پرداختهایم.
دلایل بوجود امدن ADHD چیست؟
هنوز بهطور دقیق مشخص نیست، اما پژوهشگران معتقدند ژنتیک میتواند نقش مهمی در بروز این اختلال داشته باشد.
برخی از عوامل خطر احتمالی بیش فعالی شامل موارد زیر هستند:
- آسیب مغزی
- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی و فلزات سمی (مانند سرب) در دوران بارداری
- مصرف الکل و دخانیات در دوران بارداری
- زایمان زودرس
- وزن کم هنگام تولد
روشهای موثر برای مدیریت بیشفعالی و نقص توجه بدون دارو
اگر فرزند شما مبتلا به ADHD تشخیص داده شده است، احتمالاً به دنبال روشهایی برای کمک به او هستید. دارو تنها راه درمان نیست.
روشهای دیگری نیز وجود دارند که میتوانند بهتنهایی یا همراه با دارو و سایر روشهای غیردارویی استفاده شوند. برای طراحی بهترین برنامه درمانی، حتما با روانشناس کودک خود مشورت کنید.
تاثیر رفتاردرمانی در درمان بیش فعالی
این نوع درمان، که بهعنوان رفتاردرمانی شناختی (CBT) نیز شناخته میشود، میتواند علائم ADHD را کاهش داده و به بهبود وضعیت کودک کمک کند. این روش عمدتاً روی شناسایی و تغییر الگوهای فکری برای اصلاح رفتار تمرکز دارد.
همچنین میتواند در کاهش مشکلات روانی مرتبط با ADHD مانند افسردگی و اضطراب مفید باشد. معمولاً رفتاردرمانی در ترکیب با داروهای مرتبط با بیش فعالی بهترین نتیجه را دارد.
رفتاردرمانی برای والدین برای کنترل بیش فعالی و نقض توجه کودک
در این روش، والدین در کلاسها یا جلساتی با متخصص ADHD شرکت میکنند تا یاد بگیرند چگونه به فرزندشان در مدیریت علائم کمک کنند. این روش نهتنها رفتار کودک را بهبود میبخشد، بلکه رابطه بین والدین و کودک را نیز تقویت میکند. برای دریافت توصیههای لازم، از یک روانشناس خوب کمک بگیرید.
جهت دریافت نوبت پذیرش خانوم دکتر ذاکری فرم زیر را پر کنید
موسیقیدرمانی
یکی از راه های درمان بیش فعالی بدون دارو، موسیقی درمانی است. کودکان مبتلا به ADHD اغلب با استرس و اضطراب دستوپنجه نرم میکنند.
موسیقی میتواند اثر آرامبخش داشته باشد، به همین دلیل برخی متخصصان آن را روشی مفید میدانند. علاوه بر این، موسیقی دارای ساختاری منظم (آغاز، پایان، و ریتم) است، که ممکن است به کودکان مبتلا به ADHD در انجام فعالیتهای روزمره کمک کند.
البته موسیقیدرمانی جایگزین رفتاردرمانی یا دارو نیست، بلکه در کنار سایر روشهای درمانی استفاده میشود.
آیا ورزش برای کنترل بیش فعالی موثر است؟
ورزش منظم میتواند بسیاری از علائم بیش فعالی را کاهش دهد. این روش نهتنها به بهبود توجه کمک میکند، بلکه باعث افزایش روحیه نیز میشود. ورزش همچنین ممکن است از رفتارهای پرخطر مانند رانندگی با سرعت بالا یا مصرف الکل جلوگیری کند.
یکی از دلایل این تأثیرات مثبت، افزایش سطح مواد شیمیایی مغز مانند دوپامین پس از ورزش است. همچنین، فعالیت بدنی به بهبود خواب کمک میکند. کمبود خواب میتواند علائم ADHD را تشدید کند.
تاثیرات رژیم غذایی سالم بر ADHD
یک رژیم غذایی ناسالم باعث ADHD نمیشود، اما متخصصان معتقدند که تغذیه سالم، شامل مصرف میوه و سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای بدون چربی، برای رشد مغز ضروری است.
برخی مطالعات کوچک نشان دادهاند که حذف مواد غذایی حاوی رنگهای مصنوعی (مانند برخی از آبنباتها و غلات صبحانه) ممکن است در برخی کودکان علائم ADHD را بهبود بخشد.
همچنین، سطح مناسب اسیدهای چرب امگا-۳ و مواد مغذی مانند روی ممکن است کمککننده باشد. بااینحال، هیچ رژیم غذایی خاصی برای درمان قطعی بیش فعالی ثابت نشده است.
مکملهای غذایی
ویتامینها و مواد معدنی موجود در رژیم غذایی میتوانند به سلامت مغز کمک کنند، اما مشخص نیست که آیا مکملهای غذایی تأثیری بر ADHD دارند یا خیر. برخی تحقیقات نشان دادهاند که مکملهای روی ممکن است به کاهش بیشفعالی کمک کنند.
همچنین، مطالعاتی نشان دادهاند که مکملهای روغن ماهی ممکن است بر کاهش علائم ADHD مؤثر باشند. بااینحال، تحقیقات بیشتری موردنیاز است. قبل از مصرف هرگونه مکمل، با پزشک کودک خود مشورت کنید.
مدت زمان درمان بیشفعالی (ADHD) چقدر است؟
اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) یک وضعیت عصبی – رشدی است که معمولاً در دوران کودکی تشخیص داده میشود و میتواند تا بزرگسالی ادامه یابد. بسیاری از والدین و افرادی که با این اختلال دست و پنجه نرم میکنند، این سؤال را دارند که مدت زمان درمان ADHD چقدر است؟ پاسخ به این سؤال به عوامل مختلفی مانند شدت علائم، نوع درمان، پاسخ فرد به دارو و روشهای رفتاری بستگی دارد.
آیا بیش فعالی قابل درمان است؟
ADHD یک اختلال مزمن است، به این معنی که درمان قطعی ندارد، اما میتوان آن را مدیریت کرد. بسیاری از کودکان با گذشت زمان و استفاده از روشهای درمانی مناسب، پیشرفتهای قابلتوجهی را تجربه میکنند. در برخی موارد، علائم ADHD در بزرگسالی کاهش مییابد، اما در بسیاری از افراد، مدیریت این اختلال نیازمند یک برنامه درمانی مداوم است.
مدت زمان مصرف داروهای بیش فعالی
داروهای ADHD معمولاً به مدت طولانی تجویز میشوند. پزشکان معمولاً پس از چند ماه، تأثیر دارو را ارزیابی کرده و در صورت نیاز، دوز یا نوع دارو را تغییر میدهند.
بعضی از کودکان ممکن است با افزایش سن و رشد مغزی، نیاز کمتری به دارو داشته باشند و برخی دیگر ممکن است همچنان برای کنترل علائم، مصرف دارو را ادامه دهند. در بسیاری از موارد، داروهای ADHD در دوران مدرسه استفاده میشوند و با ورود به بزرگسالی، نیاز به مصرف آنها کاهش مییابد.
مدت زمان مورد نیاز برای درمانهای رفتاری و آموزشی
درمانهای رفتاری، مانند رفتاردرمانی شناختی (CBT) و آموزش مهارتهای اجتماعی، معمولاً بین چند ماه تا چند سال ادامه دارند و به درمان بیش فعالی بدون دارو کمک میکند. این روشها به کودکان و بزرگسالان کمک میکنند که مهارتهای خودتنظیمی، مدیریت استرس و برنامهریزی را یاد بگیرند.
همچنین، حمایتهای تحصیلی و مشاوره آموزشی میتواند تا دوران دانشگاه یا حتی در محل کار ادامه داشته باشد. کودکان مبتلا به بیش فعالی که استراتژیهای مدیریت زمان و تمرکز را از سنین پایین یاد میگیرند، معمولاً در بزرگسالی مستقلتر عمل میکنند.
آیا درمان ADHD در بزرگسالی ادامه دارد؟
بسیاری از افراد مبتلا به ADHD در بزرگسالی یاد میگیرند که با استفاده از روشهای مدیریت زمان، رژیم غذایی مناسب، ورزش منظم و تکنیکهای کاهش استرس، علائم خود را کنترل کنند. برخی از آنها همچنان به دارو نیاز دارند، در حالی که برخی دیگر با استراتژیهای رفتاری میتوانند زندگی روزمره خود را مدیریت کنند.
سخن آخر
بیش فعالی یک اختلال مزمن است که درمان قطعی ندارد اما میتوان آن را مدیریت کرد. دارودرمانی، رفتاردرمانی، تغییر سبک زندگی و حمایتهای آموزشی از جمله روشهای موثر برای کنترل علائم هستند.
مدت زمان درمان به شدت علائم و واکنش فرد به روشهای درمانی بستگی دارد. برخی افراد در بزرگسالی نیاز کمتری به دارو دارند، اما یادگیری مهارتهای مدیریتی و خودکنترلی برای بهبود کیفیت زندگی ضروری است.